అక్షరటుడే, హైదరాబాద్: మనం సాధారణంగా చూసే ఇనుప వస్తువులు గాలికి, నీటికి (air and water) తగిలితే కొద్ది రోజుల్లోనే తుప్పు పట్టి పాడైపోతాయి. కానీ, లక్షల టన్నుల బరువును మోసే రైల్వే పట్టాలు మాత్రం చాలా కాలం పాటు వాతావరణంలో ఉన్నా అస్సలు తుప్పు పట్టవు. ఆశ్చర్యంగా అనిపించినా, దీని వెనుక అద్భుతమైన ఇంజనీరింగ్ మెళుకువలు (engineering techniques) ఉన్నాయి.
1. సాధారణ ఇనుము కాదు.. ప్రత్యేక ఉక్కు: రైల్వే పట్టాలను (Railway tracks) మనకు తెలిసిన సాధారణ ఇనుముతో తయారు చేయరు. వీటి తయారీలో ‘మ్యాంగనీస్ స్టీల్’ ) అనే ప్రత్యేక మిశ్రమ లోహాన్ని ఉపయోగిస్తారు. ఇందులో దాదాపు 12% మ్యాంగనీస్, 1% కార్బన్ ఉంటాయి. ఈ మిశ్రమం వల్ల గాలిలోని ఆక్సిజన్ లోహంతో చర్య జరపదు, ఫలితంగా తుప్పు పట్టే ప్రక్రియ చాలా నెమ్మదిస్తుంది.
2. రైళ్ల రాపిడి : పట్టాలపై రైళ్లు నిరంతరం ప్రయాణించడం వల్ల వాటి చక్రాలకు, పట్టాలకు మధ్య ఘర్షణ (Friction) ఏర్పడుతుంది. ఈ రాపిడి వల్ల పట్టాల పైభాగంలో ఒకవేళ చిన్నపాటి తుప్పు పొర ఏర్పడినా, అది వెంటనే తొలగిపోతుంది. అందుకే రద్దీగా ఉండే మార్గాల్లో పట్టాలు ఎప్పుడూ వెండిలా మెరుస్తూ కనిపిస్తాయి.
3. తట్టుకునే శక్తి: రైల్వే పట్టాలను తయారు చేసేటప్పుడు వాటిని అత్యధిక వేడికి గురిచేసి, వెంటనే చల్లబరుస్తారు . ఈ ప్రక్రియ వల్ల ఉక్కు లోపలి నిర్మాణం చాలా గట్టిగా మారుతుంది. ఇది వర్షం, ఎండ, తేమ వంటి వాతావరణ మార్పులను తట్టుకుని దశాబ్దాల పాటు దృఢంగా ఉండేలా చేస్తుంది.
4. నీరు నిల్వ ఉండని నిర్మాణం: పట్టాల కింద చిన్న చిన్న రాళ్లను (Ballast) వేయడం మీరు చూసే ఉంటారు. ఈ రాళ్లు వర్షపు నీటిని పట్టాలపై నిలవనీయకుండా వెంటనే కిందికి పంపేస్తాయి. నీరు నిల్వ ఉండకపోవడం వల్ల లోహం తేమకు గురికాదు, తద్వారా తుప్పు పట్టే అవకాశం తప్పుతుంది.
5. ప్రత్యేక రక్షణ: తీర ప్రాంతాల్లో లేదా వర్షాలు ఎక్కువగా పడే చోట్ల పట్టాలకు ప్రత్యేకమైన యాంటీ-రస్ట్ (తుప్పు నిరోధక) రసాయనాలను పూస్తారు. అలాగే, రైల్వే ఇంజనీర్లు అల్ట్రాసోనిక్ యంత్రాల ద్వారా పట్టాల నాణ్యతను తరచుగా తనిఖీ చేస్తూ, అవసరమైనప్పుడు తగు జాగ్రత్తలు తీసుకుంటారు.
రైల్వే పట్టాలు తుప్పు పట్టకపోవడానికి కారణం కేవలం వాటి లోహపు నాణ్యత మాత్రమే కాదు, వాటిపై నిరంతరం సాగే రైళ్ల ప్రయాణం కూడా ఒక కారణమే. నిరంతరం పనిచేసే ఇనుము ఎప్పుడూ తుప్పు పట్టదు అనే సామెతకు రైల్వే పట్టాలే నిలువెత్తు నిదర్శనం. ఆధునిక ఇంజనీరింగ్, క్రమబద్ధమైన నిర్వహణ కలిసి భారతీయ రైల్వేను ఇంత దృఢంగా ఉంచుతున్నాయి.
